De coalitiepartners van het aanstaande kabinet sorteren alvast voor op de populistische baan van lak aan afspraken en regels. Draaikont Pieter Omtzigt drong er afgelopen dinsdag tijdens het debat over de aanwijzing van een nieuwe Eurocommissaris op aan dat iemand “wordt gezocht die op hoofdlijnen de hoofdlijnen van het hoofdlijnenakkoord steunt op Europees beleid,” aldus verslaggever Rik Rutten in de NRC van woensdag 26 juni 2024. In dat hoofdlijnenakkoord staan de afspraken van de vier coalitiepartners van het nieuwe kabinet (PVV, VVD, NSC en BBB). Henk Vermeer van de BBB betoogde tijdens datzelfde debat “dat hij het logisch vindt te verwachten dat de nieuwe Eurocommissaris opkomt voor de belangen van Nederland.” Tijdens dat debat beweerde aftredend minister-president Rutte dat “Het […] niet dé Nederlandse commissaris [is]. Het is de commissaris die door Nederland wordt voorgedragen.”
In het artikel staat nergens staat of de bewering van Rutte klopt of dat de mening van Omtzigt en Vermeer juist is. Daarmee is het NRC-artikel een schoolvoorbeeld van ‘false balance’: enkel de standpunten van partijen citeren en het oordeel daarover aan de lezer over te laten. Maar de gemiddelde lezer heeft onvoldoende kennis over het functioneren van de Europese Unie (EU) om te kunnen concluderen wie gelijk heeft.
De EU wordt bestuurd door een aantal instellingen. De instelling die de belangen van de EU als geheel behartigt, is de Europese Commissie, een rol die doet denken aan de rol van de regeringen van staten. Alle 27 lidstaten dragen een commissaris voor, maar als die commissaris eenmaal is benoemd, vertegenwoordigt die de belangen van de EU als geheel en streeft de Europese Commissie na dat de doelstellingen worden behaald die lidstaten met elkaar in de EU-verdragen hebben afgesproken en dus niet de doelstellingen van de lidstaat waarvan die commissaris de nationaliteit heeft.
Er zijn maar liefst twee andere EU-instellingen waar de belangen van de individuele EU-lidstaten wél worden behartigd. In de Europese Raad maken de staatshoofden en/of regeringsleiders van de lidstaten afspraken die in de EU-verdragen komen te staan en zetten ze de grote beleidslijnen van de EU uit. De vakministers van de regeringen van de lidstaten (bijvoorbeeld de ministers van landbouw of justitie) besluiten in de Raad van de Europese Unie over wetsvoorstellen die de Europese Commissie doet en beslissen in die Raad ook mee over de begroting van de EU.
Dát had de NRC moeten opschrijven in het artikel, zodat de lezer weet wat (niet) juist is om op basis daarvan de discussie te kunnen volgen. Dan had NRC ook de nuance kunnen aanbrengen dat lidstaten de commissaris die zij hebben afgevaardigd proberen te beïnvloeden. Zoals een stilstaande klok twee keer per dag de juiste tijd aangeeft, had minister-president Rutte dit keer wel gelijk.
Niet alles is slechts een mening. Als iemand zegt dat het regent en een ander zegt dat het droog is, is het niet de taak van een journalist beide meningen op te schrijven en de lezer in twijfel achter te laten, maar om het raam te openen en te controleren of het wel of niet regent en dát op te schrijven.
WanderKip 