Kroniek van een aangekondigde dood

Ma Rainey’s Black Bottom is een eerbetoon aan de Afro-Amerikaanse cultuur en de blues

In de prachtig gefilmde openingsscène van Ma Rainey’s Black Bottom rennen twee zwarte mannen hijgend door een nachtelijk bos met hondengeblaf, brandende fakkels en onheilspellende bluesklanken op de achtergrond. Elk moment verwacht je een lynchmob te zien en niet een groep zwarte Amerikanen in de rij voor een concert. Maar de opluchting die je op dat moment voelt, blijft niet lang hangen, want onderhuis broeit het wel degelijk.

Regisseur George C. Wolfe duwt je met de neus op de feiten, wegkijken is geen optie bij deze verfilming van het gelijknamige toneelstuk van toneelschrijver August Wilson. Hij schreef een serie van tien toneelstukken (de Pittsburgh-cyclus) over de ervaringen en het erfgoed van de zwarte Amerikaanse gemeenschap in de twintigste eeuw.

Ook Wolfe heeft zijn wortels in het theater, net als hoofdrolspeelster Viola Davis, die schittert als Ma Rainey, en de helaas te vroeg overleden Chadwick Boseman. Hij blinkt uit in de rol van Levee, een getalenteerde, maar getormenteerde trompettist.

Op een warme zomerdag in het Chicago van 1927 reist Ma Rainey, oermoeder van de Amerikaanse ‘classic blues’, met haar band naar Chicago om een blues-hit op te nemen. Het is de periode van de race records; platen van en voor een zwart publiek waarbij de eigendomsrechten en het geld naar de witte eigenaren gaan. Zwarte Amerikanen trekken naar het noorden, weg van haat, onderdrukking en racistische Jim Crow-wetten in het zuiden. Maar ook in het beloofde noorden vinden ze segregatie en worden zwarte Amerikanen uitgebuit. Een tijd van sociale onrechtvaardigheid die bijna honderd jaar later nog na-echoot.

Ma nadert het einde van haar carrière, maar is nog steeds baas over haar eigen lot. Levee maakt deel uit van haar band. Een naïeve dromer met een trauma, die ook baas denkt te zijn over zijn eigen lot. Hij vindt dat de tijd van Ma Rainey voorbij is en dat zijn tijd is gekomen. In plaats van hun talenten te bundelen, botsen ze. Levee keert zich af van de mensen die hem kunnen helpen en ramt door een deur die naar nergens leidt.

Ma Rainey is voornamelijk een toneelmatige film met veel nadruk op het acteerwerk. Het grootste deel van de film speelt zich af tijdens een opnamesessie op 2 juli 1927 in de studio waar Ma met haar begeleidingsband een grammofoonplaat opneemt. De sfeer van de film wordt sterk bepaald door de muziek en de intensiteit waarmee regisseur en acteurs de kijker de film intrekken.

‘White folk don’t understand about the blues.’ ‘Je zingt niet om je beter te voelen. Je zingt omdat dat een manier is om het leven te begrijpen.’ Zo maakt Ma Rainey duidelijk dat blues niet over het leven gaat, maar dat blues het leven van de zwarte Amerikaan is.

Deze recensie was een opdracht voor de Basiscursus Journalistiek van Fontys Hogeschool Journalistiek.

Plaats een reactie