In de jaren zeventig en tachtig zag je in bladen reclame voor brillen waarmee je door kleding kon heenkijken. De natte droom van iedere jongen. Na de bodyscan op Schiphol wil de politie nu de mobiele scanner.
“De urgentie is hoog. De dreigingssituatie op straat blijft groot. Alleen preventieve fouilleermogelijkheid is een te beperkt middel.” Aldus een onderzoeksvoorstel van het Rotterdamse politiekorps dat besproken werd in de NRC Next op 7 januari 2010.
Zo denkt de Nederlandse overheid, of in ieder geval de Rotterdamse politie, over de eigen bevolking, als een bedreiging. Bodyscans, mobiele scanners, Telecommunicatiewet, wet BOB, Elektronisch Kinddossier, Europese wetgeving, die regelt dat alle mediagegevens tenminste een half jaar bewaard blijven, cameratoezicht op straat, vingerafdrukken (en straks een irisscan?) in ons paspoort, enz. Een kleine greep uit een schier oneindige lijst van ontwikkelingen in het laatste decennium. D66 Europarlementariër Sophie in ’t Veld zei twee jaar geleden: “Langzamerhand is het tijd dat we met driehonderdduizend mensen op de Dam gaan demonstreren en de overheid om opheldering gaan vragen”. Daar is het niet van gekomen en dat zal ook niet gauw gebeuren.
Was “Big Brother” (naar de roman “1984” van de Britse auteur George Orwell, overigens ook als film op het web te zien) lang een afschrikwekkend voorbeeld van een samenleving die we niet wilden, stilletjes aan neemt de wurggreep van de (Nederlandse) overheid toe. Dit alles uit oogpunt van onze veiligheid natuurlijk, want die is in het geding. Een incident is tegenwoordig al gauw een indicator van de bedreigingen die ons omringen. Het enige wat ons daar tegen kan beschermen zijn (digitale) techniek en oneindig toezicht.
Bij dit alles gaan overheid en aanhangers uit van het misverstand dat burgers onderdanen zijn. Dat is allang niet meer het geval. Het wordt onderdaan suggereert een ondergeschiktheid van de burger aan de overheid zoals we die niet meer kennen en ook niet wenselijk meer achten. De overheid vertegenwoordigt ons, de burgers. Het bestuur wordt weliswaar niet rechtstreeks door de Nederlandse burgers gekozen, maar de volksvertegenwoordigers die een regering samenstellen wel. In dat kader lijkt het schizofreen als de overheid de eigen burgers niet (meer) vertrouwt. Naast bovengenoemde ontwikkelingen zien we ook andere ontwikkelingen die de vrijheid van de burgers aantast en de overheid steeds meer in ons leven laat ingrijpen. De toenmalige minister van Justitie Donner die in 2005 voorstelt om bij een bekentenis van een verdachte het ondersteunend bewijs niet meer uit te laten werken, prestatiecontracten bij de politie… De greep van de overheid neemt toe en de overheid en een deel van de bevolking wil dit ook. Maar staan we er wel voldoende bij stil wat voor impact dit heeft.
De truc is om voorstellen een voor een in te dienen zodat het de Kamerleden en de burgers de samenhang ontgaat. Stap voor stap wordt meer inbreuk gemaakt op onze burgerlijke vrijheden. Met name D66 en GroenLinks zijn wel erg begaan met dit onderwerp, iets wat je van de eens zo liberale VVD ook zou mogen verwachten, maar daar is de vrijheid van het zo hard mogelijk door het land voor zo min mogelijk geld kunnen rijden belangrijker dan de individuele vrijheid van de burger. Wel heisa maken als het gaat over kilometerrijden, want dat wordt ons kenteken geregistreerd, maar vervolgens wel voorstellen dat de politie iedereen altijd (preventief) kan fouilleren. Hulde aan Jeanine Hennis-Plasschaert, die namens de VVD in het Europees parlement op de bres stond voor de privacy en een meerderheid zo ver kreeg dat die besloot géén instemming te verlenen aan het tijdelijke akkoord dat eind november werd gesloten tussen de EU en de VS inzake de doorgifte van bankgegevens van Europeanen.
Belangrijk argument van veel voorstanders: “Ik heb niets te verbergen”. Dat is niet het punt. Wat je zelf naar buiten wil brengen is je eigen zaak. Op het web via Twitter, Facebook, LinkedIn en veel andere sites doen velen, ik ook, niet anders. Maar dat is een eigen keus. Evenals het meedoen aan Big Brother op tv, de Gouden Kooi of andere real-life programma’s. Ook wat je bekend maakt en aan wie is een eigen keus. Slechts weinigen delen alles met de hele wereld.
“Ja maar, het is bedoeld in onze strijd tegen tegen de terroristen.” Onze democratie ten grave dragen, draagt niet bij aan onze veiligheid. Zoals Benjamin Franklin al in de achttiende eeuw zei: “Any society that would give up a little liberty to gain a little security will deserve neither and lose both.”
Een samenleving waarin de overheid deze informatie bij ons haalt zonder dat ik dat vrijwillig geef is niet de samenleving waarin ik wil wonen. Het stap voor stap uitbreiden van controlemogelijkheden schept daarnaast ook een gevoel van schijnveiligheid en creëert een bange samenleving.
WanderKip 